Ged a tha iad nan cànain eadar-dhealaichte san là an-diugh, tha tòrr fhathast a ghabhadh tuigsinn gun eòlas air Gaeilge. Mu eisimpleir, faclan co-cheangailte le ùine: madainn, feasgar, oidhche, latha / là. Gaeilge – maidin, lar nóin, oíche, lá; agus an-diugh, an-dè, a-màireach - inniu, inné, amárach (dìreach smaoinichibh air mar a bhios iad a’bruidhinn ann an Leòdhas!)

Nuair a bhios sibh ag innse dè ‘n uair a tha e ( no ‘Cén t’am é?’), aithnicheadh sibh na h-àireamhan – aon, dó, trí, ceathar, cúig, sé, seacht, ocht, naoi, deich; agus na faclan, nóiméad, uair. B’ urrainn dhuinn tomhas a dheanamh le ‘Tá sé a sé uair deich nóiméad’ agus ‘Tá sé deich nóiméad chun a sé’ ( Tha e deich mionaidean an dèidh sia, Tha e deich mionaidean gu sia.) Tha làithean na seachdaine coltach ri chèile, le litreachadh eadar-dhealaichte. Ged a tha beàrn ann leis na ceistean, tuigidh sinn ‘Cé, Cá, Cén fath, Cé mhéad, Córb as’ (Cò, Càit, Carson, Cia mheud, Cò as). Agus ann an Gaillibh bidh iad a’ faighneachd ‘Conas atá tú?’ agus a’ freagairt ‘Tá mé go maith’. Nuair a thèid iad their iad ‘slàn’, dìreach mar a gheibh sinne ann am mìle òran Gàidhlig.

Uaireannan bidh na cainntean cho dlùth ‘s gum bi cunnartan ann. Shaoil mise gun robh mi tuigsinn ‘cuan’ mar ‘fairge mhòr’, ach tha e a’ ciallachadh ‘cala’ ann an Eirinn. Nach b’ e Aimearaganach a thuirt gun robh sinn ‘divided by a common tongue’? Ged a tha na deifearan nas motha na an dòigh anns a bhios tu ag ràdh ‘tomàto’, tha rud beag fìrinne ann sin.

Cuideachd, tha rudan a bhios iad a’ cleachdadh ann an Eirinn a bha sinn a’ cleachdadh an-seo o chionn goirid. Bidh na h-Eireannaich ag ràdh ‘Go raibh maith agat’ airson ‘tapadh leat’. Ann an Ile theireamaid ‘Gun robh math agad’. Dè tha ‘tapadh’ a’ ciallachadh co-dhiù? Cha chuala mise riamh e gus an deach mi gu tìr mòr. Tha amharas agam gun d’ rinn dyslexic suas e. Agus dè mu dhèidhinn na h-àireimhe ‘sè’? Cha chuala mise ‘sia’ gus an deach mi don Oban, agus ‘s ann bhon t-seann àireamh a gheibh sinn ‘seasgad’. Ardsgoil an Obain! B’ iad na làithean ann an Osdal na Creige Airde – ach ‘s e sgeulachd eile a tha sin.

Tha gràmar na Gailige gu math coltach ris a’ ghràmar againn. Thoiribh a-mach an sèimheachadh agus cleachdaibh barrachd na aon fhada ann am facal, agus ‘s e Rob bràthair ur màthar, mar a their iad anns a’ Bheurla. Nuair a dh’fhàsas tu cleachdte ris an fhuaim ‘o’ an àite ‘a’, tha facal no dhà a thuigeadh sibh cuideachd. Nuair a bha mise beag bha sinne a’cur ‘e’ ann àite ‘a’, ‘s mar sin chan eil e fiadhaich doirbh dhomhsa a’ gabhail ris.